Wprowadzenie
Zaburzenia somatyczne funkcjonalne (FSD) to przewlekłe objawy fizyczne wynikające z złożonych interakcji procesów fizjologicznych i psychicznych. Te stany, często objawiające się jako przewlekły ból, zespół jelita drażliwego, napięciowe bóle głowy czy fibromialgia, są niezwykle powszechne i wiążą się z poważnym upośledzeniem funkcjonowania oraz wysokim poziomem lęku i depresji [1]. Badania wskazują, że jedna trzecia konsultacji w podstawowej opiece zdrowotnej dotyczy FSD, a pacjenci z tymi zaburzeniami korzystają z opieki zdrowotnej znacznie częściej i generują wyższe koszty leczenia [1].
Właściwe podejście terapeutyczne dla FSD obejmuje opiekę multidyscyplinarną, łączącą medyczne i niefarmakologiczne metody leczenia, w tym terapie ciało-umysł (MBT) takie jak hipnoterapia, terapia poznawczo-behawioralna, medytacja uważności oraz terapia ponownego przetwarzania bólu [1]. Chociaż istnieją dowody przemawiające za skutecznością takiego podejścia, dostęp do wielodyscyplinarnych usług terapeutycznych pozostaje ograniczony, szczególnie w Izraelu, gdzie brak formalnej polityki wdrażania takich terapii[1].
W artykule omawiamy badanie, które postawiło sobie za cel analizę zmian w wykorzystaniu opieki zdrowotnej oraz kosztów wśród pacjentów z FSD, którzy otrzymywali opiekę multidyscyplinarną obejmującą MBT. Głównym celem było również zbadanie, czy początkowe czynniki diagnostyczne pacjentów mogą przewidywać te zmiany [1]. Wyniki badania pomagają zidentyfikować, którzy pacjenci odnoszą największe korzyści w kontekście zmniejszenia kosztów opieki zdrowotnej, co wspiera efektywniejsze alokowanie zasobów i może informować przyszły rozwój polityki zdrowotnej [1].
Populacja badawcza i metodologia
Badanie retrospektywne przeprowadzono na danych z lat 2011-2016, analizując HUC pacjentów zgłaszających się do Kliniki Neurologii Funkcjonalnej (FNC) w Soroka Medical Center [1]. W badaniu wzięło udział 924 pacjentów, z czego dane 685 były analizowane, gdyż byli ubezpieczeni w Clalit Health Services (CHS), największej organizacji zdrowia w Izraelu [1]. Klinika FNC działa jako placówka trzeciego stopnia, oferując pacjentom interdyscyplinarną opiekę w sposób etapowy [1]. Zespół terapeutyczny składał się z neurologa, psychiatry, fizjoterapeuty, pracownika socjalnego oraz pięciu psychologów zdrowotnych i personelu administracyjnego [1].
Pacjenci zostali przypisani do pięciu grup klasyfikacji diagnostycznej (DCG) na podstawie diagnozy neurologa przy przyjęciu i danych z EMR, w tym obecności ciężkich organicznych chorób, takich jak nowotwory czy niewydolność nerek [1]. Badanie zostało zatwierdzone przez Komisje Etyczne CHS i Soroka Medical Center, a ze względu na retrospektywny charakter badania nie wymagano zgody uczestników [1].
Opis metody
Interdyscyplinarne podejście do leczenia w FNC obejmowało medyczne dochodzenie, leczenie bólu i MBT, takie jak hipnoterapia, biofeedback, medytacja uważności, terapia poznawczo-behawioralna oraz fizjoterapia [1]. Przyjęto podejście etapowe, gdzie najbardziej dotknięci pacjenci otrzymywali najbardziej kompleksową opiekę [1]. Pacjenci byli oceniani przez neurologa, następnie kierowani do dalszych członków zespołu w zależności od potrzeb [1].
Leczenie obejmowało również grupy terapeutyczne, takie jak terapia poznawczo-behawioralna oparta na uważności (MBCT) oraz “grupa chodzenia”, w której psycholog i fizjoterapeuta współpracowali, by zachęcić pacjentów z przewlekłym bólem do aktywności fizycznej [1]. Analizowano zmiany w HUC na podstawie danych porównujących rok przed i po rozpoczęciu leczenia w FNC, stosując testy nieparametryczne Wilcoxona do porównań [1].
Wyniki
Analiza wykazała, że korzystanie z opieki zdrowotnej i związane z nią koszty zmniejszyły się w wielu obszarach dzięki terapii w FNC [1]. Średnie całkowite koszty roczne zmniejszyły się o 1,367 ILS, przy czym najwięcej oszczędności odnotowano w zakresie procedur diagnostycznych, badań laboratoryjnych i hospitalizacji [1]. Zmniejszenie kosztów było najbardziej znaczne w grupach O/FSD, S/FSD i SED [1]. Około 56.1% populacji badanej miało niższe koszty po leczeniu, przy czym największy spadek kosztów dotyczył pacjentów z wysokimi kosztami bazowymi [1].
Grupa D/FSD, otrzymująca intensywniejszą opiekę, nie wykazała znaczących zmian w całkowitych kosztach, co może wynikać z wyższych kosztów związanych z intensyfikacją opieki [1]. Największe oszczędności odnotowano u pacjentów z prostymi FSD i zaburzeniami zaostrzonymi przez stres [1].
Dyskusja
Wyniki sugerują, że podejście multidyscyplinarne do FSD może wpływać na redukcję HUC, szczególnie w obszarach takich jak diagnostyka i hospitalizacja [1]. W porównaniu do istniejących badań, wyniki pokazują spójność z wcześniejszymi analizami HUC w zakresie zmniejszania w ramach zespołów międzydyscyplinarnych [1]. Modele leczenia, takie jak te stosowane w Danii czy Wielkiej Brytanii, które łączą psychologiczną i medyczną opiekę, wykazują zbliżoną efektywność [1]. Podkreślono, że identyfikacja pacjentów, którzy mogą najwięcej skorzystać ze specjalistycznej opieki, jest kluczowa dla efektywnego zarządzania zasobami [1].
Ograniczenia
Retrospektywny charakter badania oznacza, że wyniki mogą być mniej wiarygodne niż w badaniu prospektywnym [1]. Brak grupy kontrolnej uniemożliwia porównanie skutków multidyscyplinarnego leczenia z tradycyjną opieką [1]. Ponadto, nie uwzględniono potencjalnych zabiegów i terapii, które pacjenci mogli otrzymać przed rozpoczęciem leczenia w FNC [1]. Single-center study również ogranicza możliwość generalizacji uzyskanych wyników [1].
Wnioski
Wyniki badania sugerują, że multidyscyplinarna opieka integrująca elementy medyczne i psychologiczne może przynieść korzyści ekonomiczne dla systemu opieki zdrowotnej [1]. Model zespołu interdyscyplinarnego jest obiecujący zarówno pod kątem poprawy jakości życia pacjentów, jak i redukcji kosztów [1]. przyszłe badania prospektywne mogłyby dokładniej ukazać potencjalną przewagę takich modeli terapeutycznych nad tradycyjną opieką [1].
